https://www.sklep-presto.pl/wiadomosc/zelazo-jak-wplywa-na-organizm-niedobory-oraz-produkty-bogate-w-pierwiastek/8179/ 2018-02-28 12:22:45.000000

Żelazo – jak wpływa na organizm? Niedobory oraz produkty bogate w pierwiastek.

Żelazo jest jednym z kluczowych pierwiastków w naszym organizmie, jego suplementacja jest niezwykle ważna.

Żelazo to pierwiastek, który pełni w organizmie bardzo wiele istotnych funkcji. Jest między innymi podstawowym składnikiem hemoglobiny odpowiedzialnej za transport krwi. W jakich produktach żywnościowych występuje i kiedy konieczna jest jego suplementacja?

Oprócz tego, iż żelazo uczestniczy w transporcie krwi, pełni także wiele, nie mniej istotnych ról. Wspomaga prawidłowy wzrost, rozwój i regenerację tkanek. Pozytywnie wpływa na układ immunologiczny, zmniejszając podatność organizmu na infekcje. Pomaga w zwalczaniu wolnych rodników, a także redukuje uczucie zmęczenia. Jego deficyt jest zatem niebezpieczny dla organizmu.

Niedobór żelaza zwykle powodowany jest niewłaściwie zbilansowaną dietą, która dostarcza zbyt małą ilość tego cennego pierwiastka lub jest skomponowana w taki sposób, iż jego wchłanialność jest ograniczona. Aby uniknąć groźnych konsekwencji niedostatku żelaza, należy spożywać produkty bogate w żelazo. Można je podzielić na dwie grupy:

  • hemowe – jest to żywność pochodzenia zwierzęcego. Występujące w niej żelazo (zwłaszcza to dostarczane z mięsem) lepiej się wchłania, a jego cechą charakterystyczną jest większa biodostępność w porównaniu z żelazem, które jest dostarczane w produktach roślinnych. Jego absorpcja w przewodzie pokarmowym sięga około 23%.

    Wszystko dzięki tak zwanemu MFP, czyli czynnikowi mięsnemu. Aby strawić białko mięsne, żołądek potrzebuje kwasu solnego, który obniża pH, w ten sposób prowadząc do hydrolizy fitynianów – związków zmniejszających wchłanialność żelaza w układzie pokarmowym.

    Pamiętajmy jednak, iż długotrwała obróbka cieplna produktów mięsnych obniża wchłanialność żelaza. Warto zatem spożywać je lekko niedosmażone w środku. Wówczas jednak musi ono pochodzić z pewnego źródła. Na obniżenie wchłaniania wapnia z produktów pochodzenia zwierzęcego wpływa również wysoka podaż wapnia.

  • niehemowe – jest to żywność pochodzenia niezwierzęcego. W porównaniu z żelazem hemowym gorzej się wchłania – jego absorbcja w przewodzie pokarmowym wynosi jedynie 3-8%. Na wzrost wchłanialność żelaza niehemowego ma wpływ kwas solny. Rozkłada on fityniany będące związkami obniżającymi absorpcję żelaza.

    W przypadku żelaza niehemowego na wzrost jego wchłaniania ma wpływ także inny pierwiastek – miedź. Wchodzi ona w skład enzymu (ferrooksydazy) przekształcającego formę żelaza, której organizm nie może wykorzystać, w taką, którą może użyć. Jeśli zatem cierpimy na niedobory miedzi, reakcja ta nie zachodzi, czego groźną konsekwencją jest odkładanie się żelaza w wątrobie. To zaś zaburza jego właściwe funkcjonowanie.

    Podobnie jak w przypadku żelaza hemowego zwiększenie wchłanialności żelaza niehemowego usprawnia czynnik mięsny (MFP), a oprócz niego także i witamina C oraz tak zwany Sauerkraut Factor. Ta ostania substancja występuje w żywności fermentowanej, w tym w kiszonce czy też mlecznych napojach fermentowanych.

    Działa ona podobnie jak kwas solny w żołądku, obniżając pH, czego konsekwencją jest hydroliza fitynianów zmniejszających absorbcję żelaza. Wśród czynników, które zmniejszają wchłanialność żelaza niehemowego zaliczyć można:

    • fityniany, które zawarte są między innymi w produktach zbożowych i z pełnego przemiału,
    • polifenole zawarte w winie, kawie i herbacie,
    • błonnik,
    • wapń,
    • białko sojowe.

Obniżenie wchłaniania żelaza przez organizm może być również spowodowane nadmiarem cynku w diecie. Oba pierwiastki mają bowiem taką samą ścieżkę transportu, przez co rywalizują ze sobą podczas wchłaniania się z jelit do krwi. Również i w przypadku produktów pochodzenia roślinnego zbyt długa obróbka termiczna może powodować straty żelaza. Warto zatem tego unikać.

Produkty bogate w żelazo

Z uwagi na fakt, iż niedobory tego pierwiastka są niekorzystne dla organizmu, warto wiedzieć, które konkretnie produkty żywnościowe zawierają go najwięcej. Dużą zawartością pierwiastka mogą poszczycić się:

  • chude czerwone mięso,
  • drób,
  • podroby, w tym zwłaszcza wątroba,
  • ryby, w tym zwłaszcza łosoś, śledź, makrela, sardynki, tuńczyk,
  • owoce morza,
  • żółtka jaj,
  • rośliny strączkowe,
  • produkty zbożowe,
  • kasze, w tym zwłaszcza kasza gryczana, jaglana i jęczmienna,
  • orzechy, w tym zwłaszcza Laskowca, nerkowca oraz migdały i pistacje,
  • zielone warzywa, w tym zwłaszcza rzeżucha i brokuły,
  • botwinka i buraki,
  • suszone owoce, takie jak morele, śliwki, rodzynki,
  • awokado,
  • dynia,
  • ziemniaki,
  • pomidory.

Na uwadze należy mieć nie tylko spożywanie produktów zawierających ten pierwiastek, ale również to, iż żelazo w jedzeniu powinno być łączone z żywnością, która zawiera dużą ilość witaminy C. Chodzi tu między innymi o paprykę czerwoną, natkę pietruszki, brokuły, kiszoną kapustę, czarną porzeczkę czy też pomarańcze. Produkty te pozwalają bowiem zwiększyć przyswajalność żelaza z pokarmu.

Żelazo – norma

Zapotrzebowanie na żelazo zależy przede wszystkim od płci i wieku:

  • niemowlęta i dzieci do ukończenia 9 roku życia – 10-15 mg dziennie,
  • dziewczęta i kobiety w wieku 10-60 lat – 16-17 mg na dobę,
  • kobiety w ciąży – 26 mg dziennie,
  • kobiety karmiące – 20 mg na dobę,
  • chłopcy i mężczyźni w wieku od 10 do 60 lat – 14-15 mg dziennie.

Żelazo w ciąży

O odpowiednią ilość żelaza w organizmie zatroszczyć powinny się przede wszystkim kobiety w ciąży. Pierwiastek ten wpływa bowiem na prawidłowy rozwój tkanek i mózgu płodu. Co więcej, zbyt mała ilość żelaza w tym okresie może skutkować wystąpieniem anemii u kobiety, a także skutkować permanentnym zmęczeniem, co nie jest korzystne zarówno dla przyszłej mamy, jak i dziecka.

Dieta bogata w żelazo to zatem odpowiedni sposób żywienia w czasie ciąży. Jeśli nie jesteśmy w stanie dostarczyć odpowiednią ilość pierwiastka wraz z pożywieniem, należy zadbać o jego właściwą suplementację, pamiętając jedna o tym, że jego nadmiar również może zagrozić nam samym, jaki i dziecku.

Żelazo w tabletkach

Biorąc pod uwagę niską przyswajalność żelaza z pożywienia, często konieczna jest jego suplementacja. Zakup standardowego preparatu może jednak nie rozwiązywać naszych problemów. Warto zatem skonsultować się w tej kwestii z lekarzem, który wskaże żelazo w tabletkach charakteryzujące się odpowiednią przyswajalnością. Dzięki temu zwalczymy niedobory pierwiastka.

Ważne jest również poznanie przyczyn zbyt niskiej zawartości żelaza w organizmie. Zaburzenia procesu wchłaniania pierwiastka mogą wynikać z niewłaściwej diety. Warto wówczas zmienić swe nawyki żywieniowe, odpowiednio bilansując je, dzięki czemu zwiększymy jego absorbcję.

Żelazo dla dzieci

Na rynku dostępne są również suplementy przeznaczone dla dzieci. Zawierają one odpowiednie stężenie pierwiastka, jednak ich przyjmowanie należy koniecznie skonsultować z lekarzem. Nawet jeśli nasza pociecha jest ciągle osłabiona i senna , szybko łapie infekcje, cierpi na brak apetytu czy też często jest smutna i drażliwa, niekoniecznie musi to świadczyć o niedoborze żelaza, chociaż jest powodem do niepokoju.

Dziecka nie warto jednak leczyć na własną rękę, a o występujących objawach należy koniecznie poinformować lekarza. Wykona on serię badań, które potwierdzą lub wykluczą hipotezę dotyczącą niedoboru żelaza. W oparciu o wyniki lekarz zaleci ewentualną suplementację.

Przyjmowanie preparatów syntetycznych nie zawsze budzi chęć naszego dziecka. Warto zatem zadbać o urozmaicenie codziennego jadłospisu pociechy. Jeśli nie przepada ono za mięsem i kaszami, powinniśmy postawić na smaczne przekąski, takie jak orzechy czy też suszone owoce.

Żelazo w diecie dziecka jest niezwykle ważne. Kiedy więc pojawiają się kłopoty z namówieniem go do spożywania posiłków bogatych w ten pierwiastek czy też przyjmowania żelaza w tabletkach, możemy sięgnąć po suplementy w postaci łatwych do połknięcia i smacznych surowców.

Niedobór żelaza

Zbyt mała ilość żelaza w organizmie może prowadzić do niedokrwistości, czyli inaczej mówiąc anemii, której podwyższone ryzyko występowania obserwuje się zwłaszcza u kobiet w ciąży, których dieta nie jest bogata w żelazu. Niedokrwistość powodować mogą również niedobory miedzi, kwasu foliowego oraz witaminy B12.

Niedobór żelaza często występuje u młodych dziewczyn, które zaczęły miesiączkować, a także osób stosujących diety odchudzające o niskiej zawartości żelaza. Wśród niepokojących objawów świadczących o niedoborze pierwiastka wyróżnić można:

  • ogólne osłabienie organizmu, apatyczność,
  • obniżenie odporności, co przejawia się w zwiększonej podatności na infekcje i przeziębienia,
  • utrzymujący się przez dłuższy czas pogorszony nastrój,
  • łamliwość paznokci,
  • łamliwość włosów i ich wypadanie,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • bladość skóry,
  • owrzodzenia występujące na języku i błonie śluzowej jamy ustnej,
  • problemy z koncentracją,
  • obniżenie sprawności umysłowej.

Nadmiar żelaza

Zarówno niedobór, jak i nadmiar żelaza w organizmie są niebezpieczne dla naszego zdrowia. Zbyt duża zawartość pierwiastka może prowadzić do:

  • osłabienia,
  • uczucia ciągłego zmęczenia,
  • spadku samopoczucia,
  • spadku masy ciała,
  • odkładania się pierwiastka w trzustce, wątrobie i innych organach, czego konsekwencją może być nawet zatrucie organizmu,
  • hemochromatozy,
  • zwiększonego ryzyka zachorowalności na choroby serca oraz nowotwory,
  • zaburzeń hormonalnych,
  • bóli stawów,
  • osteoporozy,
  • depresji.

U kobiet zbyt duża zawartość pierwiastka może prowadzić do zaburzeń miesiączkowania. Co warte podkreślenia, grupą osób najbardziej narażonych na występowanie nadmiaru żelaza są mężczyźni w wieku średnim.

Z powyższych względów przyjmowanie suplementów zawierających żelazo należy koniecznie skonsultować z lekarzem – niezależnie od tego, czy podejrzewamy u siebie niedobór czy też nadmiar pierwiastka. Żelazo jest składnikiem niezbędnym do prawidłowego rozwoju organizmu, jednak zarówno jego zbyt mała, jak i zbyt duża dawka niekorzystnie wpływają na nasze zdrowie. Dostosowując się do zaleceń lekarza odnośnie suplementacji, na pewno unikniemy nieprzyjemnych dolegliwości.

Żelazo to pierwiastek, który pełni w organizmie bardzo wiele istotnych funkcji. Jest między innymi podstawowym składnikiem hemoglobiny odpowiedzialnej za transport krwi. W jakich produktach żywnościowych występuje i kiedy konieczna jest jego suplementacja?

Oprócz tego, iż żelazo uczestniczy w transporcie krwi, pełni także wiele, nie mniej istotnych ról. Wspomaga prawidłowy wzrost, rozwój i regenerację tkanek. Pozytywnie wpływa na układ immunologiczny, zmniejszając podatność organizmu na infekcje. Pomaga w zwalczaniu wolnych rodników, a także redukuje uczucie zmęczenia. Jego deficyt jest zatem niebezpieczny dla organizmu.

Niedobór żelaza zwykle powodowany jest niewłaściwie zbilansowaną dietą, która dostarcza zbyt małą ilość tego cennego pierwiastka lub jest skomponowana w taki sposób, iż jego wchłanialność jest ograniczona. Aby uniknąć groźnych konsekwencji niedostatku żelaza, należy spożywać produkty bogate w żelazo. Można je podzielić na dwie grupy:

  • hemowe – jest to żywność pochodzenia zwierzęcego. Występujące w niej żelazo (zwłaszcza to dostarczane z mięsem) lepiej się wchłania, a jego cechą charakterystyczną jest większa biodostępność w porównaniu z żelazem, które jest dostarczane w produktach roślinnych. Jego absorpcja w przewodzie pokarmowym sięga około 23%.

    Wszystko dzięki tak zwanemu MFP, czyli czynnikowi mięsnemu. Aby strawić białko mięsne, żołądek potrzebuje kwasu solnego, który obniża pH, w ten sposób prowadząc do hydrolizy fitynianów – związków zmniejszających wchłanialność żelaza w układzie pokarmowym.

    Pamiętajmy jednak, iż długotrwała obróbka cieplna produktów mięsnych obniża wchłanialność żelaza. Warto zatem spożywać je lekko niedosmażone w środku. Wówczas jednak musi ono pochodzić z pewnego źródła. Na obniżenie wchłaniania wapnia z produktów pochodzenia zwierzęcego wpływa również wysoka podaż wapnia.

  • niehemowe – jest to żywność pochodzenia niezwierzęcego. W porównaniu z żelazem hemowym gorzej się wchłania – jego absorbcja w przewodzie pokarmowym wynosi jedynie 3-8%. Na wzrost wchłanialność żelaza niehemowego ma wpływ kwas solny. Rozkłada on fityniany będące związkami obniżającymi absorpcję żelaza.

    W przypadku żelaza niehemowego na wzrost jego wchłaniania ma wpływ także inny pierwiastek – miedź. Wchodzi ona w skład enzymu (ferrooksydazy) przekształcającego formę żelaza, której organizm nie może wykorzystać, w taką, którą może użyć. Jeśli zatem cierpimy na niedobory miedzi, reakcja ta nie zachodzi, czego groźną konsekwencją jest odkładanie się żelaza w wątrobie. To zaś zaburza jego właściwe funkcjonowanie.

    Podobnie jak w przypadku żelaza hemowego zwiększenie wchłanialności żelaza niehemowego usprawnia czynnik mięsny (MFP), a oprócz niego także i witamina C oraz tak zwany Sauerkraut Factor. Ta ostania substancja występuje w żywności fermentowanej, w tym w kiszonce czy też mlecznych napojach fermentowanych.

    Działa ona podobnie jak kwas solny w żołądku, obniżając pH, czego konsekwencją jest hydroliza fitynianów zmniejszających absorbcję żelaza. Wśród czynników, które zmniejszają wchłanialność żelaza niehemowego zaliczyć można:

    • fityniany, które zawarte są między innymi w produktach zbożowych i z pełnego przemiału,
    • polifenole zawarte w winie, kawie i herbacie,
    • błonnik,
    • wapń,
    • białko sojowe.

Obniżenie wchłaniania żelaza przez organizm może być również spowodowane nadmiarem cynku w diecie. Oba pierwiastki mają bowiem taką samą ścieżkę transportu, przez co rywalizują ze sobą podczas wchłaniania się z jelit do krwi. Również i w przypadku produktów pochodzenia roślinnego zbyt długa obróbka termiczna może powodować straty żelaza. Warto zatem tego unikać.

Produkty bogate w żelazo

Z uwagi na fakt, iż niedobory tego pierwiastka są niekorzystne dla organizmu, warto wiedzieć, które konkretnie produkty żywnościowe zawierają go najwięcej. Dużą zawartością pierwiastka mogą poszczycić się:

  • chude czerwone mięso,
  • drób,
  • podroby, w tym zwłaszcza wątroba,
  • ryby, w tym zwłaszcza łosoś, śledź, makrela, sardynki, tuńczyk,
  • owoce morza,
  • żółtka jaj,
  • rośliny strączkowe,
  • produkty zbożowe,
  • kasze, w tym zwłaszcza kasza gryczana, jaglana i jęczmienna,
  • orzechy, w tym zwłaszcza Laskowca, nerkowca oraz migdały i pistacje,
  • zielone warzywa, w tym zwłaszcza rzeżucha i brokuły,
  • botwinka i buraki,
  • suszone owoce, takie jak morele, śliwki, rodzynki,
  • awokado,
  • dynia,
  • ziemniaki,
  • pomidory.

Na uwadze należy mieć nie tylko spożywanie produktów zawierających ten pierwiastek, ale również to, iż żelazo w jedzeniu powinno być łączone z żywnością, która zawiera dużą ilość witaminy C. Chodzi tu między innymi o paprykę czerwoną, natkę pietruszki, brokuły, kiszoną kapustę, czarną porzeczkę czy też pomarańcze. Produkty te pozwalają bowiem zwiększyć przyswajalność żelaza z pokarmu.

Żelazo – norma

Zapotrzebowanie na żelazo zależy przede wszystkim od płci i wieku:

  • niemowlęta i dzieci do ukończenia 9 roku życia – 10-15 mg dziennie,
  • dziewczęta i kobiety w wieku 10-60 lat – 16-17 mg na dobę,
  • kobiety w ciąży – 26 mg dziennie,
  • kobiety karmiące – 20 mg na dobę,
  • chłopcy i mężczyźni w wieku od 10 do 60 lat – 14-15 mg dziennie.

Żelazo w ciąży

O odpowiednią ilość żelaza w organizmie zatroszczyć powinny się przede wszystkim kobiety w ciąży. Pierwiastek ten wpływa bowiem na prawidłowy rozwój tkanek i mózgu płodu. Co więcej, zbyt mała ilość żelaza w tym okresie może skutkować wystąpieniem anemii u kobiety, a także skutkować permanentnym zmęczeniem, co nie jest korzystne zarówno dla przyszłej mamy, jak i dziecka.

Dieta bogata w żelazo to zatem odpowiedni sposób żywienia w czasie ciąży. Jeśli nie jesteśmy w stanie dostarczyć odpowiednią ilość pierwiastka wraz z pożywieniem, należy zadbać o jego właściwą suplementację, pamiętając jedna o tym, że jego nadmiar również może zagrozić nam samym, jaki i dziecku.

Żelazo w tabletkach

Biorąc pod uwagę niską przyswajalność żelaza z pożywienia, często konieczna jest jego suplementacja. Zakup standardowego preparatu może jednak nie rozwiązywać naszych problemów. Warto zatem skonsultować się w tej kwestii z lekarzem, który wskaże żelazo w tabletkach charakteryzujące się odpowiednią przyswajalnością. Dzięki temu zwalczymy niedobory pierwiastka.

Ważne jest również poznanie przyczyn zbyt niskiej zawartości żelaza w organizmie. Zaburzenia procesu wchłaniania pierwiastka mogą wynikać z niewłaściwej diety. Warto wówczas zmienić swe nawyki żywieniowe, odpowiednio bilansując je, dzięki czemu zwiększymy jego absorbcję.

Żelazo dla dzieci

Na rynku dostępne są również suplementy przeznaczone dla dzieci. Zawierają one odpowiednie stężenie pierwiastka, jednak ich przyjmowanie należy koniecznie skonsultować z lekarzem. Nawet jeśli nasza pociecha jest ciągle osłabiona i senna , szybko łapie infekcje, cierpi na brak apetytu czy też często jest smutna i drażliwa, niekoniecznie musi to świadczyć o niedoborze żelaza, chociaż jest powodem do niepokoju.

Dziecka nie warto jednak leczyć na własną rękę, a o występujących objawach należy koniecznie poinformować lekarza. Wykona on serię badań, które potwierdzą lub wykluczą hipotezę dotyczącą niedoboru żelaza. W oparciu o wyniki lekarz zaleci ewentualną suplementację.

Przyjmowanie preparatów syntetycznych nie zawsze budzi chęć naszego dziecka. Warto zatem zadbać o urozmaicenie codziennego jadłospisu pociechy. Jeśli nie przepada ono za mięsem i kaszami, powinniśmy postawić na smaczne przekąski, takie jak orzechy czy też suszone owoce.

Żelazo w diecie dziecka jest niezwykle ważne. Kiedy więc pojawiają się kłopoty z namówieniem go do spożywania posiłków bogatych w ten pierwiastek czy też przyjmowania żelaza w tabletkach, możemy sięgnąć po suplementy w postaci łatwych do połknięcia i smacznych surowców.

Niedobór żelaza

Zbyt mała ilość żelaza w organizmie może prowadzić do niedokrwistości, czyli inaczej mówiąc anemii, której podwyższone ryzyko występowania obserwuje się zwłaszcza u kobiet w ciąży, których dieta nie jest bogata w żelazu. Niedokrwistość powodować mogą również niedobory miedzi, kwasu foliowego oraz witaminy B12.

Niedobór żelaza często występuje u młodych dziewczyn, które zaczęły miesiączkować, a także osób stosujących diety odchudzające o niskiej zawartości żelaza. Wśród niepokojących objawów świadczących o niedoborze pierwiastka wyróżnić można:

  • ogólne osłabienie organizmu, apatyczność,
  • obniżenie odporności, co przejawia się w zwiększonej podatności na infekcje i przeziębienia,
  • utrzymujący się przez dłuższy czas pogorszony nastrój,
  • łamliwość paznokci,
  • łamliwość włosów i ich wypadanie,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • bladość skóry,
  • owrzodzenia występujące na języku i błonie śluzowej jamy ustnej,
  • problemy z koncentracją,
  • obniżenie sprawności umysłowej.

Nadmiar żelaza

Zarówno niedobór, jak i nadmiar żelaza w organizmie są niebezpieczne dla naszego zdrowia. Zbyt duża zawartość pierwiastka może prowadzić do:

  • osłabienia,
  • uczucia ciągłego zmęczenia,
  • spadku samopoczucia,
  • spadku masy ciała,
  • odkładania się pierwiastka w trzustce, wątrobie i innych organach, czego konsekwencją może być nawet zatrucie organizmu,
  • hemochromatozy,
  • zwiększonego ryzyka zachorowalności na choroby serca oraz nowotwory,
  • zaburzeń hormonalnych,
  • bóli stawów,
  • osteoporozy,
  • depresji.

U kobiet zbyt duża zawartość pierwiastka może prowadzić do zaburzeń miesiączkowania. Co warte podkreślenia, grupą osób najbardziej narażonych na występowanie nadmiaru żelaza są mężczyźni w wieku średnim.

Z powyższych względów przyjmowanie suplementów zawierających żelazo należy koniecznie skonsultować z lekarzem – niezależnie od tego, czy podejrzewamy u siebie niedobór czy też nadmiar pierwiastka. Żelazo jest składnikiem niezbędnym do prawidłowego rozwoju organizmu, jednak zarówno jego zbyt mała, jak i zbyt duża dawka niekorzystnie wpływają na nasze zdrowie. Dostosowując się do zaleceń lekarza odnośnie suplementacji, na pewno unikniemy nieprzyjemnych dolegliwości.

Kategoria: Poradniki
Data: 25.02.2018
Social
5,0
1 ocena
Moja ocena
Twój podpis zostanie zapamiętany i będzie wyświetlał się przy recenzjach, zapytaniach technicznych oraz komentarzach. Podpis możesz w każdej chwili zmienić w ustawieniach swojego konta.
Lista komentarzy jest pusta.